PROJEKTY / 21/09/2018

TRAVERSO W SERCU EUROPY

W poszukiwaniu repertuaru na flet barokowy w zbiorach polskich

O PROJEKCIE

Projekt mój opisać można jako studium zachowanych w zbiorach polskich XVIII-wiecznych muzykaliów z udziałem fletu poprzecznego (traverso).

Celem badań jest zrozumienie ówczesnej roli instrumentu na obecnych ziemiach polskich; teoretyczne poznanie stanu repertuaru z jego udziałem, pozwalające na określenie jego roli, funkcji, poziomu techniki i historii wprowadzenia go do dawnych zespołów polskich. Ważne jest dla mnie powiązanie rozstrzygnięć muzykologicznych z wymiarem praktycznym, zmierzającym do wykonywania zachowanej muzyki na instrumentach historycznych. Na podstawie badań dążę do stworzenia programu koncertowego z XVIII-wiecznym repertuarem fletowym, zachowanym w Polsce lub z Polską powiązanym.

W grze na poprzecznych fletach historycznych specjalizuję się od 17 lat. Od pewnego czasu zastanawia mnie niewielki udział muzyki polskiej z fletem traverso w wykonywanym obecnie XVIII-wiecznym repertuarze. Widzę potrzebę przyjrzenia się bliżej temu tematowi, w sposób praktyczny, z perspektywy traversistki. Czy stan ten jest wynikiem małego znaczenia instrumentu w tym obszarze dawnej Europy czy jest to temat, który wymaga naświetlenia i praktycznego podjęcia?

Przesłanką do wagi tematu fletu traverso w literaturze powiązanej z Polską jest obecny stan wiedzy o muzykach dworu Augustów. Z materiałów nutowych wiemy, że partie traversistów zespołu były bardzo wymagające, więc odznaczać się oni musieli wirtuozerią. Ci właśnie muzycy zainspirowali J.J.Quantza do studiów nad instrumentem. Quantz, autor najistotniejszego XVIII-wiecznego traktatu o grze na flecie traverso, zapoznał się z nim około roku 1716, gdy miał możliwość słuchania ww kapeli w Dreźnie.

Inną przesłanką o wadze obecności fletu traverso jest prospekt organowy Bazyliki Mariackiej w Gdańsku z połowy XVIII w., zawierający grupę 8 muzykujących aniołów, wśród których 2 figury trzymają w dłoniach flety poprzeczne. Na uwagę zasługuje fakt, że instrumenty te mają naturalną wielkość i wyrzeźbione są w doskonałych proporcjach, z zamarkowanymi otworami palcowymi prawdopodobnie więc zostały zamówione u budowniczego instrumentów.

W ramach stypendium pragnę odwiedzić wybrane polskie ośrodki przechowujące dawne muzykalia, wyodrębnić zachowany repertuar oraz spotkać się z ekspertami badającymi temat historycznego instrumentarium w Polsce.

Projekt TRAVERSO W SERCU EUROPY realizowany jest w ramach stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Realizowany jest od maja do listopada 2018 roku. Mam jednak nadzieję, że pozyskana / odzyskana muzyka będzie mogła zabrzmieć na koncertach po zakończeniu oficjalnego terminu realizacji projektu.

W POSZUKIWANIU DAWNYCH FLECISTÓW / GRODZISK WIELKOPOLSKI

// notki z lektury: Idaszak Danuta, Grodzisk Wielkopolski. Katalog tematyczny muzykaliów, Musica Iagellonica, Kraków 1993

W Grodzisku Wielkopolskim zachowały się zarówno rękopisy nut, jak i inne źródła: ikonografia muzyczna i instrumenty. Obecnie zbiory grodziskie przechowywane są w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu.

W roku 1589 przywrócony został w mieście katolicki kościół parafialny, w którym rozpoczęto prowadzenie ksiąg metrykalnych – pochodzą z nich najstarsze (XVI w.) informacje o muzykach: wokalistach-kantorach, organistach, fidicenach (skrzypkach), tibicenach / tubicenach / buccinatorach (trębaczach), pojawia się także sztorcista (->A to też trzeba wiedzieć, że równy równego / Ma szanować a zwłaszcza rzemiosła jednego. / Muzyk muzyka szanuj, dworzanin dworaka, / Nie kpij duda z balwierza, ni woźnica z żaka. / Abo kucharz z kucharza, ni trębacz z sztorcisty, / Skrzypek z skrzypka, ani też surmacz z bębnisty; K.W.Wójcicki Obrazy starodawne, fragm, 1843).

W wieku XVII w księgach również wiele wzmianek o muzykach – nie ma wśród nich flecistów, nie ma także mowy o zespole. Życie muzyczne Grodziska rozkwita w XVIII wieku. Na terenie miasta działało m.in. trzech muzyków dworskich, co mogłoby świadczyć o tym, że właściciele Grodziska, Opalińscy, utrzymywali własną kapelę. Wielu muzyków pełniło wysokie funkcje w zarządzie miasta – muzykowanie było wysoko cenione.

Zachowały się niektóre nazwiska organistów, skrzypków, kapelmistrzów, kopistów nut, nauczycieli muzyki. O flecistach cisza.

Muzykalia grodzieńskie – repertuar kapeli – przechowywano do lat 60-tych XX wieku w wielkiej szafie na nuty przy organach, opisanej datą 1736 (!). Zachowany spis nut kapeli z 1853 roku obejmuje 206 utworów. Spis z 1868 r. poszerzony jest o 49 nowych kompozycji. Grodziski zbiór nut przetrwał obie wojny światowe. Jest częściowo zdekompletowany.

W inwentarzach instrumentów z XIX wieku flety nie występują – choć te instrumenty akurat „mogły być używane przez uczniów do ćwiczeń, podobnie jak to było w Gostyniu i Gnieźnie” (s.23), muzycy natomiast mieli swoje instrumenty. W repertuarze obsada bywa porzeszana o flety.

KOMPOZYCJE Z FLETAMI / GRODZISK WIELKOPOLSKI

LISTA KOMPOZYCJI Z UDZIAŁEM FLETÓW POPRZECZNYCH – muzykalia Grodziska Wielkopolskiego – XVIII wiek (Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu, sygnatury: Pa ZN GR + sygnatura własna utworu) (nie uwzględniałam utworów późniejszych niż 1800 r.):

[anon.], Missa ex D I/83 // na składzie na karcie tytułowej: Flautraverso
[anon.? Autor Nieznajomski], Missa ex D-dur I/22 // Flauto Primo et Secondo
[anon.], [Missa D] I/40 [1] // cztery egzemplarze głosu fl1 i cztery fl2 (!)
[anon.] [Missa D] I/42 // nad partią: fl vel cl (!) uwaga: cl są w stroju Es i B
[anon.], [Offertorium] III/95 // Flauto obligato
[anon.], [Salve Regina] III/98
[anon.], Symfonia D V/47 // nad partią: fl vel cl 1,2
[anon.], Symphonia ex D V/49 // Flauto Primo, Flauto Secundo
[anon.], [Symfonia Es], brak daty V/47 [2] // fl vel cl 1,2
[anon.], [Zbiór tańców] V/26 // zachowana tylko partia fletu
Bolechowski Józef, Lytaniae ex F IV/32 // 2 Flauto [innym pismem:] vel Clarinetto
Bolechowski J., Missa Solemnis [d] I/154 // Flauto 2 Oblig.
Brixi František Xavier (1732-1771), Missa ex D (fl dodano) I/117 // fl oblig. w głosach
Brixi F.X, Missa [D] I/47 // Flauto 1-mo et 2-do
Dankowski Adalbertus Wojciech (1760c-1810c), Matutinum pro Resurrectione III/127 [1] Te Deum III/127 [2]
Dankowski A.W., Vesperae [D] II/8 // Flatroverso
Eichner Ernst (1740-1777), Simphonia [D] V/47 [3]
Eichner E., Sinfonia Ex D V/8 // brak partii fl
Eichner E., Symphonie in Dis [Es] V/7
Eichner E., Simphonia [Es] V/47 [1]
[Engel Jan], Sinfoniae No 1-4 V/15 [1-4] // Flautto vel Clarinetti
Flis Anton (1730-1760), Sinphonia in D V/40 // Flautis duobus
Grünberg[er Theodor], [3 Missae] I/52 [4-6] // Clarini vel Flauto (!)
Habel Antoni (1760-1831), Symphonia [D] V/44 // Flauti Primo et Secundo
Jirovec Vojtech (1763-1850), Synfonia Concertante op. 33 V/13
Libelt Giuseppe, Missa ex D I/54 // Flauto Traverso 1-mo, Flauto Traverso 2-do
Mašek [?Václav Vincenc?] (1775-1831), Sinfonia C V/16 // Flautis duobus
Mentzel, Offertorium ex C, III/41 // Flauto Primo et Secondo
Mozart Wolfgang Amadeus (1756-1791), Symfonia [C] V/17 // Flauto Primo
Müller [?Silverius Franz?] (1745-1812), Aria ex C III/42 // Flauto Primo et Secundo
Pichl Václav (1741-1805), Symphonia [G] V/19 // Flauto Primo, Flauto Secundo
Pietrowski Karol, Sinfonia [D] V/36 // Flauto Primo, Flauto Secundo
Pleyel Ignaz Joseph (1757-1831), Symfonia C V/47 [5]
Rudolph, Offertorium ex G III/52 // Flauto 1 et 2
Salieri Antonio (1750-1825), Aria in C de omni Festo III/52 // Flauti 2
Wański Jan (1760a.-1830c.), Missa Pastoralis No 10 I/26 // dopisek na karcie tytułowej: NB Cała jest; Flauto obligato; (…)

Praktyka dodawania flauto obligato w tym zespole?Praktyka zastępowania fl / cl (clarinetti i clarini)?

ZESZYT TAŃCÓW NA FLET SOLO I 2 FLETY / BIBLIOTEKA GDAŃSKA PAN

Wizyta w Czytelni Zbiorów Historycznych PAN w Gdańsku przynosi pierwsze miłe odkrycie: trzymam w ręku zbiorek XVIII-wiecznych tańców na flet traverso solo i 2 flety, przepisywanych tą samą ręką.

W środku:
March, Menuety – niektóre z triem, Arie i aż 6 polonezów (Polonois) na flet solo,

a także
Canon, Menuet g-moll! (zaznaczam, gdyż większość utworów pozostaje tu w wygodnej tonacji D-dur lub innych tonacjach krzyżykowych), 3 inne Menuety, March de Dönhoff i 4 kolejne polonezy na 2 flety

oraz

2 Menuety na flet z basem (bez cyfr) i kilka melodii chorałów, w tym jedna również z basem.

Wnosząc po tonacjach i niedużym poziomie skomplikowania partii – zbiór miał najprawdopodobniej przeznaczenie własne, dla amatora instrumentu, grającego okazjonalnie z drugą osobą

Nr katalogowy: Ms.4027, Biblioteka PAN w Gdańsku

SZKOŁY NA FLET TRAVERSO / BIBLIOTEKA GDAŃSKA PAN

Zbiory Biblioteki Pan w Gdańsku zawierają kilka XVIII-wiecznych szkół gry na instrumentach, wydanych w Londynie: na skrzypce (m.in. The Compleat Tutor for the Violin /…/ with some useful Directions, Lessons, Graces &c by GEMINIANI), wiolonczelę, pastoral albo „new bagpipe”, obój, gitarę, klawesyn i szpinet, „common flute” – flet prosty, waltornię oraz wprowadzenie do sztuki śpiewu. W tej serii wydawniczej, połączonej wspólną szatą graficzną i układem informacji, znajdujemy także:

The Compleat Tutor for the FIFE Containing the Best & Easiest Instructions to Learn that Instrument With a Collection of Celebrated March’s & Airs Perform’d in the Guards & other Regiments &c. Printed for and Sold by Thompson & Son Musical Instrument Makers at the Violin, Hautbou and German Flute; the West-end of St.Pauls Church Yard LONDON

z adnotacją: The Tunes in this Book are Proper for the German Flute.

W serii, obok karty tytułowej, załączona jest rycina przedstawiająca muzyka grającego na instrumencie, którego dotyczy dana szkoła. W naszym przypadku jest to żołnierz-flecista, ukazany wśród namiotów obozu wojskowego – ciekawy głos w dyskusji czy i jak długo stosowane były dwa rodzaje fletów poprzecznych: „do grania wewnątrz” (ciche, subtelne German flutes) i do celów militarnych (głośne fifes).

Podręcznik zawiera: instrukcję sposobu wydobycia dźwięku, palcowanie dla poszczególnych dźwięków (w zasadzie pokrywa się ono z tabelą chwytów na flet traverso, z tym wyjątkiem, że brak klapy nie pozwala na uzyskanie pełnej chromatyki), podstawy zasad zapisu muzyki (klucz, kreska taktowa, pięciolinia, metrum etc.), a także zapis nutowy melodii wojskowych (The General, Troop of Assembling, Grenadiers March etc.) Armii Angielskiej i Szkockiej.

Inną ciekawą pozycją w zbiorach PAN jest

The Bird Fancyer’s Delight or the Best Directions for teaching all forts of Singing Birds with a Flagelet or Flute With Lessons properly compos’d within the Compass and Faculty of each Bird, The Canary Bird, Linnet, Bull Finch, Wood Lark, Black Bird, Throstle, Nightingale and Starling, &c.; LONDON Printed for John Johnson

Metoda zawiera instrukcję gry na flażolecie, podstawy zasad muzyki, melodie / ozdobniki dla poszczególnych ptaków – w zapisie nutowym, a częściowo także chwytowym.

Trzecia interesująca pozycja to

The Compleat Tutor for the German Flute Containing A Choice Collection of the most Celebrate Italian, English and Scotch Tunes, Curiously Adapted to that Instrument. Printed for & Sold by J. & Son Simpson; LONDON

Wewnątrz znów podobny sam schemat: wydobycie dźwięku, palcowanie, podstawy zasad muzyki i zapisu, wprowadzenie do ozdobników, proste melodie (marsze, piosnki, menuety – na flet solo i dwa flety).

Nr katalogowy: Mikr. 4947-4951, Biblioteka PAN w Gdańsku

KOMPOZYCJE Z FLETAMI / BIBLIOTEKA GDAŃSKA PAN

LISTA KOMPOZYCJI Z UDZIAŁEM FLETÓW POPRZECZNYCH – Gdańsk – XVIII wiek

[anon.] Canon Flaut travers Primo et Secondo Ms 4027
[anon.] [?Cantata?] Ms Joh. 466 // brakujące partie, fl i fl2 zachowały się
[anon.] Aria Das Höchsten Wolthat auszubreiten Ms Joh. 466 // brakujące partie, fl i fl2 zachowały się
[anon.] [Deine Leiden Gottes Sohn] Ms Joh. 398
[anon.] [Der Herr ist Gott Himmel und Erde] Ms Joh. 409
[anon.] [Der Herr ist mein Hirt] Ms 4171 // określenie z karty tytułowej: 2 Flauto Trav:
[anon.] Sub Communione Ms Joh. 410 // fl 1 solo, fl 2
?A.?, Feria Nativitatis Christi Ms Joh.336 // 2 Flaut.
Bach Carl Philipp Emanuel (1714-1788), Die Israeliten in der Wüste Ms Joh.431
Benda Georg Anton (1722-1795), Festo 1. Paschatos Ms Joh.220
Benda G.A., Am Weihnachtsfeste Ms Joh.218 // 2 Flöten
(compilation) Zumsteeg [Johann Rudolf] (1760-1802), ?Walter, Gottlieb Samuel?, Aus Zumsteegs Cantaten No 1 Ms Joh.413
Dittersdorf Karl Ditters von (1739-1799), Cantate Hr. v. Dittersdorff Ms Joh.309
?Dönhoff?, March de Dönhoff 1mo et 2do Ms 4027// duet fletowy
Du Grain Johann Jeremias (1756+), Hertzlich lieb hab ich dich o Herr Ms Joh.187 // są głosy fletowe, ale flety nie wymienione na karcie tytułowej
Freislich Johann Balthasar Christian (1687-1764), [Alles was von Gott geboren ist] Ms Joh.27
Freislich J.B.C., Cantata bey dem Jubel-Feste der Stadt Danzig (…) Ms Joh.15
Freislich J.B.C., [Auf ihr muntren Musensöhne] Ms Joh.25
Freislich J.B.C., Cantata amorosa Ms Joh.13 // Flauti duoi
Freislich J.B.C., Cantata an dem hohen Geburts-Feste (…) Herrn Augusti III (…) Ms Joh. 19
Freislich J.B.C., [Der Herr ist mit mir] Ms Joh.28
Freislich J.B.C., Kühr-Music Anno 1754 Ms Joh.6
Freislich J.B.C., Kühr-Music Anno 1755. d. 18 Martii Ms Joh.7
Freislich J.B.C., Cantata Feria 1ma Nativ. Christi Ms Joh.2
Freislich J.B.C., Cantata Eilet ihr beglückten Achiffe aus dem weiten Orient Ms Joh.11
Freislich J.B.C., Feria 2da Paschat Ms Joh.5
Freislich J.B.C., Gedenke deinem Knecht Ms Joh.35
Freislich J.B.C., Cantata Feria 1ma Pentecostes Ms Joh.12
Freislich J.B.C., Kühr-Music Ao. 1756. d. 18 Martii Ms Joh.8
Freislich J.B.C., Introduction St Ms Joh.37
Freislich J.B.C., Passion Christi Ms Joh.20
Freislich J.B.C., [Wonicht Rat ist da gehet das Volk unter] Ms Joh.14
Gebel, Examen Cantata Ms joh.436 // jest głos fl, choć instrument nie jest wyszczególniony na karcie tytułowej
Gebel Georg (1685-1750c), Dom: Judica Ms Joh.136 // Violino con Trav.
Gessel, Dominica 4 post Trinit. Ms Cath.f.54 // Fl. Travers. I., Fl. Travers. II.
Gessel, Dominica 1 p. Epiphanias. Ms Cath.f.24
Gessel, Dominica 19ten p. Trinit. Ms Cath.f.69 // fl. picc 1,2
Gessel, Dominica 8 post Trinitatis Ms Cath.f.58
Gessel, Festo Annunt. Mariae Ms Cath.f.78
Gessel, Feria 2da Paschatos Ms Cath.f.40
Gessel, Festo Ascensionis Christi Ms Cath.f.46
Gessel, Dominica 18 post Trinit. Ms Cath.f.68 // 2 Flaut. trav.
Gessel, Dominica 7 p. Trinitatis Ms Cath.f.57
Graun Carl Heinrich (1703c-1759), Te Deum Ms Joh.180 // Flauto Primo, Flauto Secondo
Graun C.H., Der Tod Jesu Ms Joh.182
Graun C.H., [Der Tod Jesu] Ms Joh. 39 // brak partii fl2
Händel Georg Friedrich (1685-1759), [Messias, fragmenty] Ms Joh.92,93 // partia fl1,2 (!)
Harrer Johann Gottlob (1703-1755), Passions Ms Joh.216 // zdekompletowane
Hoffmann ?Johann Georg? (1700-1780), Cantata in Fest: Pentec: Feria 2. Ms Joh.161 // 2 Flaut. Trav.
Hoffmann ?J.G.?, Feria 2. Paschatos Ms Joh.158a // 2 Flaut. Trav.
?Hoffmann J.G.?, Feria 1. Pentecostes Ms Joh.150 // na stronie tytułowej brak fl, jest partia
Hoffmann J.G., Festo S. S. Trinitatis Ms Joh.158
?Hoffmann J.G.?, Examen Cantata Ms Joh.149a
Homilius Gottfried August (1714-1785), Festo S. S. Trinit. Ms Joh.134
?Mohrheim Friedrich Christian? (1718-1780), Festo Ascensionis Chti. Ms Joh.385
Mohrheim F.Ch., Feria 1. Paschali. Ms Joh.62
Mohrheim F.Ch., Cantata aufs Neujahrs Fest Ms Joh.60
Mohrheim F.Ch., Aria ex A# Ms Joh.66 // Flauto-Traverso Primo, Flauto-Traverso Secundo
Neumann Johann Gottlieb (1741-1801), No. 29. di Naumann Ms 4015
Puklitz Johann Daniel (1705-1774), [Die Propheten (…)] Ms Joh.270
Puklitz J.D., Estomihi Cantata (…) Ms Joh.242 // Traversie obligato
Puklitz J.D., Concerto post XXII Trin. Ms Joh.235 // Travers.
Puklitz J.D., Eva (…) Ms Joh.271 // fl 1, 2 + cor G 1,2, fl picc
Puklitz J.D., Partitura. Concert (…) Ms Joh.252 // fl picc
Ranko, Festo Pasch: Oratorium Ms Joh.284 // 2. Violini o Flaut. Trav:
Römhild Johann Theodor (1684-1756), Dom: 14. Trinitatis Ms Joh.41 // s. intermistis Flautis.
Römhild J.T., Festo Johannis. Ms Joh.102 // Violino s. Hautb. s. Flaute 1., 2.
Römhild J.T., Dominica 21. post Trinitatis Ms Joh.86 // Violino 1. e Traversier.
Römhild J.T., Dom: XIII et p. ogni Tempo Ms Joh.55 // jest partia fl 1,2, brak na karcie tytułowej
Rosetti A., Der sterbende Jesus, ein Oratorium Ms Joh. 179
Schulz, Concerto a Flauto Traversiere (…) Ms Joh.407 // zachowane częściowo, dopisek „1734”
Schulze, Cantata bey dem Antritt (…) Ms Joh.351
?Siewert B.G?, Partitura Ms 4154 // 10.09.1765
Tag Ch.G., In die Virdium Ms 4088 // fl solo
Tag Ch.G., Dominica 19 p. Trinitat: Ms 4117 // 2 Fl. Trav:
Tag Ch.G., Dom: Rogate Ms 4094 // fl conc
Tag Ch.G., Domin. Rogate Ms Cath.f.86 // fl solo
Tag Ch.G., Dominica Judica Ms 4086 // 2 Fl. Trav.
Tag Ch.G., Festo Ann: Mar: Ms 4129
Tag Ch.G., Festo Annunt. Mariae Ms Cath.f.94
Tag Ch.G., Cantata Ms Joh.70
Tag Ch.G., Dominica 21 p. Trinitatis Ms 4119 // 2 Fl. Trav.
Tag Ch.G., Am Feste der Erscheinung Christi Ms Joh.340
Tag Ch.G., Dominica 18 p. Trinit. Ms 4116 // 2 Fl: Trav:
Tag Ch.G., Dominica Reminiscere Ms 4083 // 2 Fl. Trav.
Tag Ch.G., Dominica Palmorum Ms 4087 // 2 Fl. Trav.
Tag Ch.G., Festo Joh. Bapt. Ms 4131
Tag Ch.G., In Festi Novi Anni Ms Joh.362
Tag Ch.G., Dominica 15 p. Trinit: Ms 4113 // 2 Flaut: Trav:
Tag Ch.G., Dominica 14 p. Trinitatis Ms 4112
Tag Ch.G., Dominica 8 post Trinit. Ms Cath.f.93 // 1777
Tag Ch.G., In die Petri et Pauli Ms 4132 // 2 Fl. Trav:
Tag Ch.G., Dominica 17 p. Trinit: Ms 4115 // 2 Flauti Trav:
Tag Ch.G., Dominica Misericord: Dom: Ms 4091 // 2 Flauti Trav:
Tag Ch.G., Dominica Septuages Ms 4079 // 2 Fl. Trav:
Tag Ch.G., Festo Michaelis Ms 4137 // 2 Flauti Trav:
Tag Ch.G., Dominica 9 p. Trinitatis Ms 4107 // 2 Flaut: Trav:
Tag Ch.G., Dominica 24 p. Trinitatis Ms 4123 // 2 Fl. Trav:
Tag Ch.G., Dominica 16 p. Trinitatis Ms 4114 // 2 Fl: Trav:
Tag Ch.G., Festo Purificationis Mariae Ms Joh. 73 // Flaut. Trav. 1-2
Tag Ch.G., Dominica Septuages Ms 4079 // 2 Fl. Trav:
Tag Ch.G., Feria 1. Pentecostes Ms 4096
Tag Ch.G., Dominica 22 p. Trinit: Ms 4079 // 2 Flauto Trav:
Tag Ch.G., In die Phillippi Jacobi Ms 4130 // 2 Fl. Trav.
Tag Ch.G., Dominica 6 p. Trinit. Ms 4105 // 2 Flaut: Trav:
Tag Ch.G., Dominica Exaudi Ms 4095 // 2 Flauti Trav:
Tag Ch.G., Festi 2 Paschatos Ms 4090 // 2 Flauti Trav:
Tag Ch.G., Feria IIda Paschatos Ms Joh. 69 // 2 Flaut. Trav:
Telemann G.Ph., Ich bin ia Herr… Ms Joh. 317
Telemann G.Ph., Dom: 1. Adv: Ms Joh. 311
Telemann G.Ph., Passion aus dem Heilig: Evangelisten Matthäo Ms Joh. 396
Telemann G.Ph., Ouverture pour le Jubile de l’Amiraute Ms Joh. 297 // 2 Hautbois ou Flauti
Volland F.W.A., Cantate in C dur Ms Joh. 108 // 2 Flöten
Weimar G.P., Ode Auf das Neue-Jahr Ms Joh. 104
Wirbach M., Dom:XII p. Trinitatis Ms Joh. 177 // Flut. Trav.

na podstawie: Popinigis Danuta, Długońska Barbara, Szlagowska Danuta, Woźniak Jolanta, Thematic Catalogue of Music in Manuscript at the Polish Academy of Sciences Gdańsk Library, Musica Iagellonica, Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, 2011

W POSZUKIWANIU DAWNYCH FLECISTÓW / WŁOCŁAWEK

// Fletowe wątki w arcyciekawej lekturze – Alina Mądry, Barok 1697-1795 Muzyka religijna i jej barokowy modus operandi, Tom 3 część 2, Narodowe Centrum Kultury, seria Historia Muzyki Polskiej

// e-book dostępny online

Muzyka w katedrze WNMP we Włocławku opracowana została w książce Organy, śpiew i muzyka w kościele katedralnym włocławskim: szkic Stanisława Chodyńskiego (Włocławek, 1902) – pozycja dostępna jest online.

Zachowane są rachunki kapitulne z 1719 roku związane z zakupem instrumentów, głównie dętych: trąbek, waltorni, fagotów, obojów, fletów, sprowadzanych z Gdańska, Torunia i Wrocławia (!) (Chodyński, 1902, s. 171) – „bębny, basy i skrzypce są niezawodne dawniejsze i nie potrzebowano ich daleko szukać”. W XIX wieku liczne kolejne zakupy instrumentów. Zespół prawdopodobnie posiadał typowe, bogate dla XVIII-wiecznych kapel kościelnych instrumentarium, którego trzonem było Kirchentrio, rozbudowane o trąbki, waltornie, oboje, klarnety, flety i fagoty.

Nuty zespołu nie zachowały się. Wiemy o inwentarzu z 1735 roku, dokonywanym przez kanonika Jeżewskiego, on jednak także zaginął. Wypłacano kwoty na zakup papieru, przepisywanie nut, sprowadzanie nowych kompozycji (m.in. wypożyczono nuty cystersów z Pelplina).

Zachował się projekt organizacji muzyki w katerze w trudnych finansowo czasach (Plan organizacji Muzyki katedry Kujawskiej, autorstwa Michała Słonkowskiego (dyrektor muzyki i organista w latach 1792-1808) – zmniejszono skład zespołu do 7 muzyków: 3 skrzypków, 3 kantorów i organisty. Do zespołu przyjmowano tylko muzyków, którzy byli zarówno wokalistami, jak i instrumentalistami. Kantorzy mieli, w razie potrzeby, grać także na instrumentach dętych.

W POSZUKIWANIU DAWNYCH FLECISTÓW / GNIEZNO

// e-book dostępny online

Cappella Musices Ecclesiae Metropolitanae Gnesnensis / Katedra w Gdnieźnie

Gnieźnieńska kapela wokalno-instrumentalna – jeden z najprężniejszych zespołów muzycznych, działających w XVIII wieku (historia samej kapeli gnieźnieńskiej to 3 stulecia: XVI-XVIII). W 1760 roku w pożarze stracony został cały zbiór muzykaliów – 1409 utworów. W 1770 roku zespół został rozwiązany z uwagi na trudną sytuację finansową arcybiskupstwa. W 1786 roku na czele nowej kapeli, powołanej dzięki arcybiskupowi Antoniemu Ostrowskiemu, stanął Wojciech Dankowski, który wzbogacił instrumentarium – dotychczas używano waltorni, trąb i obojów (wprowadzone już w 1721 r.!), teraz natomiast dołączyły flety traverso i klarnety – zakupił on m.in. 3 flety poprzeczne. Interesujący wątek: przez osiemnaste stulecie użwano w kapeli koło 90ciu sztuk instrumentów, podczas gdy sam zespół liczył co najwyżej 12 muzyków. Hipoteza – intensywna eksploatacja instrumentów, częste koncertowanie zespołu. Moja hipoteza – jeden muzyk grał na więcej niż jednym instrumencie (?). Znany jest skład kapeli z 1794 roku („dobierany bardzo starannie” – zgodnie z ustawą kapituły z 1794 roku) – flecistą i klarnecistą w jednym był tu SZYMON GRYZYNGIER. Skład skądinąd interesujący, mało w nim basów: organista, 2 kantorów, śpiewak altysta, 3 skrzypków, flecista-klarnecista, trębacz, violista oraz śpiewaczka-sopranistka. Zespół wykonywał kompozycje koncertmistrza, Antoniego Habla (symfonie, Jutrznię na świątki, Te Deum laudamus). W zbiorze muzykaliów Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie znajdują się dwie kompozycje Habla. Sprowadzał on także i przepisywał kompozycje twórców z innych krajów (m.in. Stabat Mater G.B.Pergolesiego, Mors Christi C.H.Grauna, 9 symfonii Haydna, symfonie Pleyela, Stamitza i Wanhala).

Ocalały zbiór muzykaliów po kapeli gnieźnieńskiej – 758 jednostek inwentarzonych, w 2001 roku opracowany przez Danutę Idaszak. (pozycja zakupiona, czekam!)

WIZYTA W GNIEŹNIE

Wizytę w Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie umówiłam z wyprzedzeniem. Miła korespondencja z Ks. Dyrektorem, który rzeczowo wyłożył wszystkie główne zasady korzystania ze zbiorów i poprosił o przygotowanie sygnatur, by określić, czy interesujące mnie zbiory są udostępniane. Muzykalia w Gnieźnie są częściowo w złym stanie. Część natomiast jest sfotografowana i udostępniana w ten sposób.

Na wstępnie drobne rozczarowanie – mimo rezerwacji miejsca i dużo wcześniejszej wysyłki sygnatur – nikt z bezpośrednich pracowników o mojej wizycie nie wiedział, a materiały nie były w żaden sposób przygotowane. Siedzę więc i wypisuję połowę z 60 rewersów (tak! i tak musiałabym to zrobić, ale czas oczekiwania byłby krótszy), podczytuję regulamin. Pani zajmująca się moim zamówieniem jest jednak miła i pomocna, lituje się nade mną w kwestii wypisywania dopóki nic nie wiemy. Bierze listę i poświęca mi dzień, by poszukać materiałów.

off topic: W regulaminie uderzają mnie stwierdzenia, że ze zbiorów nie mogą korzystać m.in. osoby nieodpowiednio ubrane, a także że nie wolno zaglądać do zbiorów zamówionych przez inną osobę. Mam poczucie, że przychodzę „na widzenie” z nutami. Mam równocześnie radość, że one istnieją i że ktoś zadaje sobie trud, by je przechować i zadbać o nie.

Z pierwszych 10 rewersów otwiera się przede mną tylko DANKOWSKI [Missa D] sygn. I/16 – pozostałe: zły stan zachowania, papier zmurszały. Jest to wersja sfotografowana, udostępniana przez stacjonarny komputer. Widać, szczególnie w partiach Clarini – że stan również tych nut jest rzeczywiście zły. Strony na fotografiach ułożone są na podkładkach, niemal jak fragmenty dopasowane do siebie jak puzzle. Ale cudownie wygląda partia skrzypiec. Trzeba to grać! Docieram do Flauto Primo Oblig: – obraz 067. Kyrie. Partia to głównie wysoki rytm: trzecia oktawa, krąży to wokół d-fis, w ósemkach, półnutach i ćwierćnutach. Flauto Secundo Oblig: podobnie, tylko niżej. Składniki harmonii, dające ramę ruchowi szesnastek skrzypiec. Rama albo – kanwa. W Glorii – solo altowym – i dalej flety miewają drobne frazy oznaczone jako solo, również w ruchu ósemkowym i ćwierćnutowym, ale już trochę niżej, w ładnych okolicach a2. Aż dochodzę do Agnus Dei – i jest! Aria z fletem koncertującym, zaraz przyjrzę się jej bliżej, drobne wyzwanie – odnaleźć pasujące obrazki innych głosów pracując w ten sposób. Widzę już, że jest to chyba jedyna część bez timpani (czyli aria vera,:)!), jednak – zaskakująco – z towarzyszeniem rogów (in D). Jest ocyfrowana partia organo. Arię śpiewa Canto i Alto. Tenor i bas dołączają na kilka ostatnich taktów, wygląda to jak łącznik z kolejną częścią. W skrzypcach pod arią akompaniament ósemkowy. W łączniku – przejęcie ruchu: szesnastki, trzydziestodwójki. (Dlaczego właściwie tej treści nie można udostępniać? Nie ma już przecież zespołu, który posiadałby tę muzykę, by ją wykonywać, a to mogłoby być grane…). Violi nie ma (i nie było?)

Przywędrowało do mnie kolejne 12 materiałów cyfrowych. Zanurzam się!

Flety tu pisane są jako instrumenty doskonałe do wypełnienia górnych brzmień – bardzo wysoko, niekiedy do a3, w wolnych wartościach, często kontrastujących z dużym ruchem smyczków.

KOMPOZYCJE Z FLETAMI / GNIEZNO

LISTA KOMPOZYCJI Z UDZIAŁEM FLETÓW POPRZECZNYCH – Gniezno – XVIII wiek

[anon.], Andante F V/fragm 21 // zachowany wirtuozowski głos fl
[anon.], Missa I/3 // Flauto Primo, Flauto Secondo
[anon.], Sinfonia in G VI/57 // niepełna partia fl1
Brixi F.X., Missa Kyrie et Gloria in D I/9 // na karcie tytułowej: Flautraversis 2 in Qui tollis oblig.
Bühler F., Deutsch-Figurierte Messe I/167 [1] // Flöte
Dankowski A.W., Motetto De Venerabili Sacramento V/38 // flet jako głos dodany
Dankowski A.W., Mottetto pro Festo Dedicationis Ecclesiae V/34 // fl1,2 głosy dopisane przez A. Śłósarkiewicza
Dankowski A.W., Motetto Pro Festis SS. Martyrum V/37 // Flauto Primo, Flauto Secundo
Dankowski A.W., Missa E Minor Solemnis I/14 // Flauto Primo, Flauto Secundo
Dankowski A.W., [Missa D] I/16
Dankowski A.W., Missa ex D I/21 // brak fletów na karcie tytułowej, są głosy
Dankowski A.W., [Missa brevis] A I/23
Dankowski A.W., Vesperae favoritales in C III/4 [1] // Flauto
Dankowski A.W., [Vesperae de Beata] III/6
Dedler [R.], IV Offertoria V/142 [1-4] // Flauto 1-mo et 2-do
[Graaf Ch.E.], Symphonia ex F VI/2 // Flauto Primo et Secundo
Graun C.H., Mors Christi VII/5 // Flauto 1-mo et 2-do
Graun C.H., Der Tod Jesu VII/6
Habel A., Matutinum pro Festo Pentecostes IV/2
Haczewski A., Sinfonia ex D VI/46 // Flauto Primo et Secundo
Haydn J., Offertorium (…) z oratorium Die Schöpfung V/62 // Flatorwers (<3)
Haydn J., Largo et cantabile C V/fragm 11 // zachowany tylko głos fl.
Haydn J., Missa ex G I/27 // głos fletowy dopisany przez kopistę
Haydn J., [Missa G] I/28
Haydn J., Missa Solemnis in D I/67 // Flauto
Haydn J., [Missa Es] I/26 // Flauto Primo et Secundo, zamiast fl 1,2 jest vla 1,2 [!]
Haydn J., Wyciąg z Siedmiu Słów VII/10
Haydn J., Stabat Mater VII/11
Haydn J., Symfonia D VI/16
Kohl F., Missa Solemnis in F I/29 // Oboe Primo, Oboe Secundo où Flauti in Benedictus
Lachnit L.V., [Sinfonia G] VI/56
Mozart W.A., Grande sinfonie (…) Oeuvre 38-me VI/43
Mozart W.A., Missa brevis opus 73 I/83 // Flauto
Mozart W.A., Pastoral-Messe in C-dur I/142 // 1 Flöte
Mozart W.A., Missa Pastoralis Prima I/87 // Flauto
Mozart W.A., Exultavit cor meum V/130 [1]
Mozart W.A., Tantum ergo Graduale und Offertorium zur Pastora-Messe V/129 [1-3] // Flöte
Mozart W.A., Vesperae breves in D III/22 // (a tu pojawia się już określenie cum Orchestra zamiast wymieniania instrumentów)
Naumann [J.G.], Missa ex D I/37 // Flauto vel Oboe Primo et Secundo
[Oehlschlägel J.]L., Motetto de Virginibus V/53 // Flauto 1mo, Flauto II-do
Pichl V., Offertorium Solenne V/100 // [Flautrav.] Primo Flautrav. Secundo
Pichl V., Missa ex C I/38 // Flauto vel Oboe Primo et Secundo
Righini [V.], [Missa F] I/89
Schwerdtner F.C., [Missa D] I/41
Stamitz C., Symphonia Ex D VI/21 // Flauto I-mo, Flauto II-do
Vanhal J.K., Missa Solemnis Ex D I/5 // Flauto Traverso Primo, Flauto Traverso Secundo
Vanhal J.K., Sinfonia C VI/32
Vanhal J.K., Symphonia ex C VI/18 // Flauto Primo et Secundo
Vanhal J.K., Sinfonia D VI/19
Vanhal J.K., Symphonia Ex Dis VI/17 // Flautrav. Primo et Secundo
Vogel C., Salve Regina ex G V/47 // Flauto Primo et Secondo
Wański J., Symfonia D VI/5
Wański J., Symfonia ex D VI/31 // niekompletna
Wański J., Dwie Sinfonie z Owertur Operowych VI/6 [1-2]
Wański J., Vesperae III/11 [1] // Flautis 2-bus
Wański J., [Vesperae de Confessoribus] III/10
Wienmark, Salve Regina in F V/57 // brak fletów na str. tyt., ale są głosy; mały skład
Zeidler J., Missa Pastoralis ex D I/51 // brak fletów na str. tyt., ale są głosy
Zeidler J., I. Vieni…, II. Justum… V/46 // Flauto Primo, Flauto Secondo
Zeidler J., Vesperae Ex C III/9 // Flauto Primo, Flauto Secundo
Zeidler J., Nespore III/8 //Flautraverso Primo, Flautraverso Secundo
Zeidler J., Nespore III/9 //Flautraverso Primo, Flautraverso Secundo

na podstawie: Idziaszek Danuta, Źródła muzyczne Gniezna. Katalog tematyczny. Słownik muzyków, Musica Iagellonica, Kraków 2001

W POSZUKIWANIU DAWNYCH FLECISTÓW / POZNAŃ

// e-book dostępny online

Bazylika Archikatedralna

Muzyka w bazylice archikatedralnej św. Piotra i św. Pawła w Poznaniu obecna była od średniowiecza. XVIII wiek jest dla nas na razie zaciemniony. W Archiwum Archidiecezjalnym zachowane są liczne materiały, nie zostały one jeszcze jednak opracowane. Z dostępnych opracowań tematu: studium historyczne katedry ks. Józefa Nowackiego oraz informacje ks. Hieronima Feichta. Mamy więc informację o osiemnastowiecznym zespole, w skład którego wchodziło 5 wokalistów (s, s, a, t, b) oraz 8 instrumentalistów – jakich nie wiadomo. W zachowanym spisie 8 instrumentów z 1831 roku flet jednak nie widnieje. 2 flety zakupiono i wpisano do księgi w roku 1832. Lista zakupów obejmowała także wiolonczelę, nowy kontrabas, 2 rogi, 2 trąbki, 3 puzony (a, t, b), fagot, 4 klarnety i 2 oboje. Pod tym zapisem spis nut, których kapela używała, a także nuty „nie do użycia”. Katedralne muzykalia obecnie uznaje się za zaginione lub utracone. Prof. Alina Mądry bada obecnie repertuar i historię kapeli na podstawie zachowanych inwentarzy kompozycji z różnych okresów XIX wieku, akt kapitulnych i katedralnych – są to pierwsze badania tego materiału.

Kolegiata Marii Magdaleny w Poznaniu

Kolegiaty odgrywały w XVIII wieku równie ważną rolę jak kościoły katedralne – muzyka funkcjonowała w nich często w podobny sposób. W Archiwum Archidiecezjalnym zachował się zbiór nut z repertuaru z drugiej połowy XVIII wieku kapeli działającej przy kolegiacie św. Marii Magdaleny. Był to główny kościół parafialny poznania do 1773 roku i mieścił się na dzisiejszym placu Kolegiackich. Budynek spłonął w czerwcu 1773 od uderzenia pioruna, ostatecznie rozebrany został w 1802 roku.

Kapela przy kolegiacie rozpoczęła działalność w 1668 roku – prof. Alina Mądry odnalazła w 2013 roku Dekret erekcji Bractwa (Kongregacji) Muzyków w kolegiacie farnej św. Marii Magdaleny. […stawili się osobiście uczciwi N.N. muzycy miasta Poznania, działający w imieniu swoim i innych muzyków mieszkających w tymże mieście itd., itd., i objawili swój zamiar erygowania Bractwa Muzyków… (s. 238)]. Powoływanie bractw wiązało się z ustanowieniem statutu obowiązującego ich członków (moralne życie, zgodne z prawem kościelnym), w przypadku bractw muzyków znana jest praktyka funkcjonowania przy nich kapel muzycznych – sytuacja taka miała miejsce w przypadku Bractwa św. Anny w Strzelnie w XVIII w. Muzyka towarzyszyła nabożeństwom, była też pomocna w ewangelizacji w ruchu kontrreformacyjnym. Stąd prawdopodobnie zawiązanie bractwa łączyło się z początkiem działalności kapeli. Znane są także wcześniejsze wzmianki o muzyce w tym miejscu: testament Anny Błażejowej z 1654 roku przeznacza 1000 zł na muzykę na uroczyste święta: Boże Narodzenie, Wielkanoc, Świątek, Bożego Ciała, S. Jana Krzciciela, S. Anny, poświęcenia Kościoła S. M. Magdaleny, y inszych Świąt Przenajświętszej Boga Rodzice. (s. 242).

W składzie kapeli z 1688 roku znajdujemy organistę, kantora i jego zastępcę, dwóch wokalistów, dwóch skrzypków, jednego skrzypka i wokalistę (Marcin Groblicz!) i kwartpuzonistę.

Pierwszy etap funkcjonowania kapeli zakończył się prawdopodobnie w 1704 roku. Na początku XVIII w. Poznań był kilkakrotnie oblegany, miasto było plądrowane i niszczone, dodatkowo w latach 1707-11 panowała zaraza. Kolejną wzmiankę o muzyce znajdujemy w dokumencie z 1721 roku, gdy kator-organista donosi, że od półtora roku nie otrzymuje należnej zapłaty. Ponadto mamy zapis wydatków z 1738 roku” W Niedzielę Bożego Ciała za Mięso dla kapeli (…), Dla Kapeli za Piwo (…)” (s. 249). W tym czasie jednak w składzie kapeli nie ma jeszcze fletów: jest kantor, organista, 2 wokalistów, 2 skrzypków, 2 trębaczy. Dla uświetnienia większych uroczystości zapraszano sąsiadów – kapelę jezuicką. W 1774 roku zespół ponownie przestaje istnieć. W tym czasie decyzją papieża Klemensa XIV przystąpiono do kasaty zakonu jezuitów – przejęto cały majątek, także jezuickiej kapeli i bursy muzycznej, pozostała rzesza bezrobotnych muzyków.

W listopadzie 1774 roku przyjęto statut kapeli („raz na zawsze trwać mającej”) powołanej przez władze miejskie: Pro Collegio Musicorum Posnaniensium Ordinatio. Powstała on przede wszystkim z muzyków dwóch kapel – farnej i jezuickiej. Dokument przyznawał muzykom m.in. monopol na muzykę kościelną i miejską, zwalniał z podatków oraz wprowadzał zakaz konkurencji – inne zespoły mogły grać tylko wtedy, gdy kapela nie mogła sprostać wszystkim zamówieniom. Kapela miała też obowiązek grać utwory współczesnych kompozytorów (Mozart, Haydn, Brixi, von Dittersdorf oraz kompozytorów polskich – Wojciech Dankowski, Józef Zeidler, Józef Elsner). Zachowane rękopisy z lat 70tych XVIII w. zawierają flety: m.in. anonimowe Vespres in D (sygn. PL-Pa Muz MM III/17, ZNF 66), Simphoniae in D Ernsta Christiana Grafa (sygn. PL-Pa Muzy MM VI/5, ZNF 6) (po 2 flety).

Kapela farno-miejska była do końca XVIII wieku najważniejszym zespołem muzycznym w Poznaniu. Działalność władz pruskich po 1800 roku ograniczyła stopniowo jego rolę.

WIZYTA W POZNANIU

Za oknem ciemno. Mieszkam na poddaszu, najwyżej, z dużym oknem i poczuciem, jakby to był sam dach. W ciągu dnia zaglądają tu gołębie. To będzie osobisty wpis. Bardzo szkicowy.

Do Archiwum Archidiecezjalnego jest stąd 200 metrów.

Przyjechałam przygotowana – wspaniale, gdyż na miejscu nie ma katalogów. Miły pan informuje mnie, że prof. Alina Mądry intensywnie pracuje nad zbiorami muzycznymi ze swoimi studentami. Dobra wiadomość, uda mi się ją już niebawem spotkać.

Nuty w Archiwum przechowywane są w białych teczkach – każda pozycja osobno. Udało mi się przejrzeć wybrane zbiory Grodziska Wielkopolskiego. Bardzo żałuję, że nie można robić fotografii, mam jednak nadzieję na skany. Pozycje udostępniane są w pakiecikach po 5. Jest ciche miejsce ze stołami, w którym można się im przyglądać.

Uczucie dotykania starych nut jest niesamowite. Jakoś mi bliżej do tych ludzi, którzy grali z tych właśnie partii (tu pierwsze zastanowienie: dlaczego wszystkie te głosy są pojedyncze? Czy to była pojedyncza obsada, czy przepisywano sobie nuty na własny użytek?) Tacy to byli ludzie językowo łacińsko-polscy. Chyba ten język polski, wykaligrafowany starym piórem robi na mnie tak duże wrażenie. Ktoś tam siedział, ktoś to grał. Ja teraz mam to w dłoniach.

Ostatnie godziny w archiwum unaoczniły mi, czego podświadomie poszukuję. Jest to „niemiecki orkiestrowy idiom barokowy” – nie chodzi mi o STYL niemiecki, ale sytuację, gdy flet używany „w celach specjalnych”, w ariach dla niego przeznaczonych. Znajduję go już w pierwszych nutach, które biorę do ręki! Radość wielka. Jest fletowa aria z altem.

A później – takiego – już długo, długo nic. Właściwie drugą i trzecią tego typu arię (obsada: alt, 2 fl, 2 altówki!, bc) znajduję dopiero pod koniec poszukiwań.

Ogólnie zastanawia mnie dość niski pułap wymagań postawionych fletom w tych kompozycjach. Kolejne zastanowienie – jest tu spora kategoria utworów z bardzo wysokimi partiami fl 1: świdrują w trzeciej oktawie, często zahaczając o g3, a nawet a3. Na czym to grano? Na marginesie – tekst jest do zagrania na fletach jednoklapowych.

Rozwiązuje się tajemniczy zapis katalogowy Clarini vel Flauti. Po pierwsze – to Clarinetti. Po drugie: zazwyczaj część partytury opisana jest clarinetti, a część flauti. W jednym przypadku w tym samym głosie mamy nawet zapis oboi. Być może stosowane więc praktykę multiinstrumentalnego grania przez wykonawców. Nie wygląda to raczej na możliwość dowolnego zastępowania tych instrumentów, nad którą zastanawiałam się czytając katalog.

Z rzeczy rozczulających – twarzyczki dorysowane w literach „O” jednej strony tytułowej. Na innej – wpisane w „O” piękne drzewo.

WIZYTA W CZĘSTOCHOWIE

Z oknami śpiewy, śpiewy, śpiewy, miejsce żyje.

Czytelnię Biblioteki Jasnogórskiej nie było łatwo znaleźć. Ale na pewno warto.

Interesujące mnie materiały zostały przygotowane zgodnie z przesłaną wcześniej listą. Przechowywane są w teczkach a3, każda pozycja osobno – poza fragmentami, które zgrupowano w jednej teczce. Do mojej dyspozycji oddano od razu wszystkie czekające na mnie teczki. Jest tu także możliwość robienia fotografii rękopisów do celów własnych. Taka mała decyzja, a jak dobra jest wtedy atmosfera pracy – i jej komfort.

Tutaj natrafiam wreszcie na soczyste, wirtuozowskie partie fletów – niekiedy całe głosy, niekiedy pojedyncze części wpisane w partie obojów. Wspaniały znak dawnej biegłości i techniki. Jest kilka perełek, nie mogę się już doczekać, by je sobie zagrać.

W jednym z utworów pod wymagającym głosem fletowym dopisek:

„Wielmożni Panowie Grajcie dobrze”

Jam Pani – ale biorę sobie to do serca!

LISTA KOMPOZYCJI Z UDZIAŁEM FLETÓW POPRZECZNYCH – Klasztor OO. Paulinów Jasna Góra / Biblioteka – XVIII wiek

[anon.] [Dixit Dominus] III-812 // brak vl2, dopisek na partii fl 1: „Jan Müller die 20/6 1829”, na partii fl 2: „Michał Miętuszewski Die 22/6 1829”
[anon.] [Msza D-dur] III-849 // możliwe solo fl!
[anon.] [Msza D-dur] III-945 // zachowane wyłącznie partie fl 1,2
[anon.] [Msza F-dur] III-818
[anon.] [Msza G-dur] III-867
[anon.] Vesprae de Nativitate de Nomine Jesu Christe C-dur III-811 // dopisek na głosie fl1 „Gosty: 3/4 1841 wielki wprętkości [!] Białaszewski”
Bauer Antoni Missa in F III-14 // Flauto Primo, Flauto Secondo, brak partii fl 1,2
Bolehovský Josef Missa ex D III-32 // na karcie tytułowej: Flauto solo Benedictus, brak partii fletu
Brioschi Antonio [Symphonia B] III-838
Brixi František Xaver (1732-1771) Missa S. Juliani III-82 // braki w głosach, brak fletu na karcie tytułowej, możliwe solo fl1
Dittersdorf Carl Ditters von Salve ex F II-75 // Flauto Primo et Secundo
Dittersdorf Carl Ditters von Symfonia ex A II-324 // brak fletu na karcie tytułowej, głos fletu zapisany z drugiej strony głosu ob 1
Flis Anton (1733-1760) Symphonia in F III-227 // Flautis 2bus
Maader Ludwik Aria in D III-452 // Flauto Primo, Flauto Secondo
Namieyski Jan Sinfonia D III-323 // Flauto Imo et IIdo
Neuman Johann Gottlieb Sinfonia in D III-328 // Flauto Imo et IIdo
Raszek Wacław Missa in D Solemn: III-560 // Flauto Traverso, ad Benedictus solo
Riepel Joseph (1709-1782) Sonata a 2 chori in Dis II-219// partia fl 1, 2 dodana później, II-219
Schmidt Franz (1788-1842) Aria in B III-603 // Flauto Primo, Flauto Secondo
Schmidt Franz (1788-1842) Missa in Es III-606 // Flauto uno Concertato, brak partii fletu
Schwertner Ignaz Missa Solennis (1800 r.) III-640 // Flauto Primo et Secondo, dopisek na partii fl2: „Ad M. D. G. B. V. M. et OO. SS. [= Ad majorem Dei gloriam Beatae Virginis Mariae et Omnium Sanctorum]”, brak cor 1, 2
Vanhal Johann Baptist (1739-1813) [Symphonia F] III-718 // brak partii skrzypiec, fl 1,2 są
Volckmer August Caeli cives convolate III-688 // Flauto, dopisek na partii fletu: „de Scripsit Martinus Machn.”
Volckmer August Litaniae in F III-681 // partie fl 1,2 dodane później

Na podstawie RISM